Alles is perceptie

Delen

Het is een wijsheid waarmee ZIN IN MEER-experte Kristel graag door het leven gaat en die ze te pas en te onpas in een gesprek gooit. Niet alleen klinkt die zin mooi, ze gelooft er ook gewoon heel erg in...

Ik herinner me hoe mijn zus en ik lang geleden aan mijn moeder vertelden over het feest de avond voordien. Volgens mijn zus was het heel gezellig geweest. Het eten was superlekker, waarna ze tot de kleinste details de verorberde schotels kon beschrijven. Ikzelf wist amper nog wat ik gegeten had, vond het feest helemaal niet ‘gezellig’ aangezien er niet gedanst was en sloeg dat vervolgens ook zo op in mijn herinnering. Zelfde feest, twee manieren om ernaar te kijken en het te onthouden.
We hebben het hier natuurlijk maar over gevoelens, associaties, prioriteiten, enzovoort. Maar soms houden je hersenen je zelfs voor de gek wanneer het om feiten gaat. Na een inbraak in onze straat gaf mijn buurmeisje een heel andere beschrijving van de kleding van een verdachte dan ikzelf: volgens haar droeg hij rood en zwart, volgens mij wit en blauw. In Amerika werd in de jaren negentig een experiment uitgevoerd waarbij aandachtige kijkers gevraagd werd de passen van de spelers met witte truitjes op het basketveld te tellen. Dat deden ze zo intens, dat de helft van hen helemaal niet zag dat er een gorilla over het veld liep. Hoe kan je zoiets nu niet zien?!

Niet alleen interpreteren we dingen anders, we zien soms dingen ook gewoon helemaal niet of erger nog: we zien wat we denken dat we mogen verwachten. Als een mama je vertelt dat haar kind ADHD heeft en die dag zijn rilatine niet heeft geslikt, zie jij effectief dat dat kind een pak drukker is dan de andere kinderen. Maar of dat echt zo is, blijft nog maar de vraag. Experimenten waarbij een juf verteld werd dat de linkse helft van de klas de slimmerds waren en de rechtse de minder getalenteerde kinderen (terwijl ze in werkelijkheid gemixt zaten), toonden aan dat de juf de kinderen ook daadwerkelijk zo ging zien, hen zo ging stimuleren en hun taken navenant ging verbeteren.

Met andere woorden: we zien heel vaak wat we denken te zullen verwachten, we zien ook een boel niet en wàt we zien, gaan we verder invullen en interpreteren vanuit onze eigen achtergrond. En dàt wordt dan doorgegeven als ‘dé waarheid’. Roddels, oordelen, aandachttrekkerij, machtsvertoon... kunnen daar allemaal gretig gebruik en misbruik van maken.
Misschien niet makkelijk, maar toch kan je leren elke situatie opnieuw te bekijken vanuit een soort ‘blanco’ geest die openstaat voor het onverwachte, het nieuwe, voor de beleving en de invulling van de ander. Ik probeer het zo goed en zo kwaad ik kan toe te passen. Wanneer iemand me met pertinente zekerheid feiten, wilde verhalen of te voorspellen drama’s in mijn oor komt gieten, dan knik ik bedachtzaam ‘hm hm’ en denk ik bij mezelf: ‘alles is perceptie’.

Kristel

Wil je meer weten over hoe ons brein ons voor de gek houdt en wil je weer helder leren denken? Mijn tip: De onzichtbare gorilla. Selectieve waarneming en valse intuïtie van Christopher Chabris en Daniel Simons (De Arbeiderspers). Surf ook even naar www.theinvisiblegorilla.com